Hvað er iso-16890
ISO 16890: Nýr staðall fyrir nýja tíma í loftræstingu
Ítarleg yfirferð yfir mikilvægasta mælikvarða innanhússloftgæða í nútímanum.
Í hinum ósýnilega heimi loftagnanna, þar sem meðalmanneskjan dregur andann um 20.000 sinnum á dag, skiptir máli hvað fer ofan í lungun. ISO 16890 er alþjóðlegur staðall sem breytti leikreglunum þegar hann tók gildi árið 2018. Hann leysti af hólmi eldri staðla (eins og EN 779) með því að færa fókusinn frá tæknilegum mælingum rannsóknarstofa yfir í raunveruleg áhrif loftmengunar á heilsu fólks.
Þessi staðall snýst ekki bara um að sía „ryk“. Hann snýst um að flokka síur eftir getu þeirra til að fanga svifryk af mismunandi stærðargráðum, þekkt sem PM (Particulate Matter).
Hvers vegna þurftum við nýjan staðal?
Gamli Evrópustaðallinn, EN 779, skipti síum í flokka eins og G4, M5 og F7. Vandamálið var að sá staðall mældi virkni síunnar eingöngu við eina stærð agna (0,4 µm). Í raunveruleikanum er loftmengun hins vegar samansafn agna í öllum mögulegum stærðum – allt frá stóru vegryki og frjókornum niður í örsmáar sótagnir frá útblæstri dísilvéla sem geta farið beint í blóðrásina.
ISO 16890 mælir virkni síu á breiðu bili, frá 0,3 µm upp í 10 µm, sem gefur mun nákvæmari mynd af því hvernig sían mun standa sig í raunverulegum aðstæðum.
Fjórir flokkar ISO 16890
Staðallinn skiptir loftstíum í fjóra meginflokka byggt á stærð þeirra agna sem þær ná að fanga:
1. ePM1 (≤ 1,0 µm)
Þetta eru minnstu og hættulegustu agnirnar. Hér finnum við veirur, bakteríur, dísilsót og olíuúða. Til þess að sía flokkist sem ePM1 verður hún að ná að fanga að minnsta kosti 50% af þessum ögnum.
2. ePM2.5 (≤ 2,5 µm)
Hér er um að ræða fínna svifryk sem getur valdið bólgu í lungum og öndunarfærum. Þetta innifelur m.a. sveppagró og ýmsa lífræna mengun. Krafa: Lágmarks 50% virkni.
3. ePM10 (≤ 10 µm)
Þetta er gróft svifryk, eins og vegryk, eyðimerkursandur og frjókorn. Þessar agnir festast gjarnan í efri öndunarvegi.
4. ISO Coarse (Grófsíur)
Þessi flokkur inniheldur síur sem ná ekki 50% virkni á ePM10 skala. Þær eru fyrst og fremst notaðar til að verja tækjabúnað fyrir stóru ryki, hári og sandi.
Prófunarferlið: Vísindin á bak við síuna
Einn helsti styrkur ISO 16890 er hvernig prófanir fara fram. Það er ekki lengur hægt að treysta á tímabundið stöðurafmagn til að fá góða einkunn. Prófunin fer fram í þremur megin skrefum:
- Mæling á nýrri síu: Virkni er mæld með kalíumklóríði og olíuúða.
- Afhleðsla (Discharge): Sían er sett í ísóprópanól (IPA) gufu til að eyða öllu stöðurafmagni. Þetta sýnir hversu vel sían virkar þegar hún fer að eldast í rekstri.
- Meðaltalsútreikningur: Lokaeinkunnin er reiknuð út frá meðaltali af þessum tveimur mælingum.
Samanburður við eldri staðla
Fyrir þá sem hafa starfað lengi í bransanum getur verið erfitt að sleppa gamla kerfinu. Hér er einföld tafla sem sýnir dæmigerða samsvörun:
| EN 779 Flokkur | ISO 16890 Flokkur | Helsta vernd |
|---|---|---|
| G4 | ISO Coarse 60-90% | Stórt ryk, sandur |
| M5 | ePM10 50-60% | Frjókorn, steinsteypuryk |
| F7 | ePM1 50-65% | Bakteríur, sót, útblástur |
| F9 | ePM1 80% + | Veirur, tóbaksreykur |
Af hverju skiptir þetta máli fyrir þig?
Val á réttri síu samkvæmt ISO 16890 hefur tvennskonar ávinning:
- Betri heilsa: Með því að nota ePM1 vottun í skólum og á skrifstofum má fækka veikindadögum og auka einbeitingu.
- Orkusparnaður: Með því að velja síu sem hefur hátt hlutfall síunar miðað við þrýstingsfall má draga úr raforkunotkun loftræstivifta verulega.
